9.06.2016

oratie bijwonen 30 september



De tekst van de oratie

Als de graankorrel niet sterft

Een filosofische archeologie van openbaring
wordt niet separaat uitgegeven, behalve in het gelijknamige boek dat verschijnt bij uitgeverij Klement

Over de oratie

In zijn oratie onderzoekt Prof. dr. Welten de filosofische betekenis van openbaring. Het is een woord dat archaïsch aandoet en eerder bij religie lijkt te horen dan bij filosofie. Openbaring heeft betrekking op iets dat niet uit onszelf voortkomt. Het betreft de boodschap van een waarheid die groter is dan we misschien aankunnen. Het is daarom niet zo vreemd dat onze moderne cultuur openbaring uit het rijk van rationaliteit en wetenschap heeft verbannen. Dat was het gevolg van wat Max Weber beschreef als de onttovering van de wereld. Openbaring betekent een inbreuk op de orde die we in het dagelijks leven nastreven. In dat opzicht is openbaring een trauma en als trauma dwingt het tot een herziening van ons bestaan.

In plaats van het trauma van openbaring uit de weg te gaan, wordt ze in de oratie opgezocht. Want het is nog maar de vraag of het menselijk bestaan zonder openbaring kan. In het werk van de Frans-Joodse filosoof Emmanuel Levinas betekent openbaring een verstoring van ons bestaan, een trauma, dat ons echter de humaniteit van de andere mens onthult. Het gebod niet te doden is geen resultaat van afspraken, maar spreekt onmiddellijk uit het gelaat van de ander: het is een openbaring. In een vergelijking met een andere denker van trauma, de psychoanalyticus Jacques Lacan, wordt een interpretatie gegeven van het traumatische offerverhaal dat de filosofie al eeuwen verontrust: Abraham die het bevel van God krijgt zijn eigen zoon Isaak te offeren.


Deze interpretatie werpt een ander licht op religie dan dat we vandaag gewend zijn: de vraag is niet hoe religie kan worden geïntegreerd in de moderne samenleving, maar waarom religie, gedacht vanuit openbaring, zich voortdurend aan de moderne samenleving onttrekt. Ze botst onvermijdelijk met wetenschappelijke waarheid en democratie. Dat is een these die we in de moderniteit liever uit de weg gaan. Maar juist daardoor begrijpen we niet waarom religie ondanks alle doodverklaringen aan God in onze wereld persisteert. Zo bezien is openbaring niet zozeer achterhaald, maar valt ze ten prooi aan verdringing. In de moderniteit wordt het trauma van openbaring verdrongen, hetgeen wel eens desastreus zou kunnen zijn om onszelf en de wereld waarin we leven nog te kunnen begrijpen.





Zie link naar de Erasmusuniversiteit voor  informatie

Datum:
30 september 16:00

Locatie:
Woudestein, aula (Erasmus Building)

Faculteit: