11.05.2016

Vooraankondiging lezing: Paul Gauguin. Mystiek, erotiek en angst


Toen Paul Gauguin in 1903 op het eiland Hiva Oa in de Stille Oceaan overleed, werden veel van zijn erotische doeken door de plaatselijke missiepost in beslag genomen en vernietigd. Gauguin had een bittere strijd gevoerd tegen alles wat 'Westerse cultuur' genoemd werd, en in eerste plaats tegen de kerk en haar zogeheten normen en waarden. Uit Gauguins werk, dat niet alleen uit schilderijen bestaat maar ook talloze houtgravures, beelden, keramiek en teksten, spreekt echter een diep verlangen naar een religie die niet door de westerse koloniale cultuur gecorrumpeerd is. Gauguin hoopte de werkelijke religie te vinden op de Frans-Polynesische eilanden, een religie die door de ijver van het missiewerk was weggevaagd, maar in plaats daarvan creëerde hij zijn eigen fantasmatische ‘Tahitiaanse’ mystiek, waarin erotiek en angst wonderlijk gepaard gaan.


Lezing in de reeks 'MYSTIEKE BEELDENSTORM. Over mystiek & moderne beeldende kunst'
TBI-lectures (Titus Brandsman Instituut Nijmegen) Wo 22.03.2017, 14h-16h, E2.12

10.19.2016

Parijs, oktober 2016: Denken met het zere lijf, aldus Ger Groot in Trouw

Ger Groot schreef een mooie column in Trouw over de studiereis die ik met Stichting Thomas More mocht organiseren:

COLUMN Met een klein dozijn filosofen banjeren door Parijs: er zijn onaangenamer tijdsbestedingen denkbaar.
Het denken zit niet, maar banjert en krijgt zere voeten. Op de Parijse boulevards merk je dat
Afgelopen weekend mocht ik er op uitnodiging van de Thomas More Stichting aan meedoen. Niet alleen om professionals in de wijsbegeerte dichter bij elkaar te brengen. Maar ook om te zien of het denken een hogere vlucht neemt wanneer het zich afspeelt op de plek waar de ideeën ooit ontstonden.

Dat lijkt een rare veronderstelling. Waarom zou je op de stoep voor het geboortehuis van Henri Bergson getroffen worden door bijzondere inzichten? Welke inspiratie biedt het betreden van de kantoren waar de internationale vereniging voor Lacaniaanse psychoanalyse huishoudt? De filosofie waait waar ze wil, gedachten zijn vrij. De plek wáár ze gedacht worden zou er niet toe moeten doen.

In werkelijkheid staan de zaken er troebeler voor. Wie meent dat de rede zich ontplooit los van lichaam, plaats en tijd, leeft op een vreemde manier nog in een tijdperk waarin de ziel voor een aparte, lijfloze werkelijkheid doorging. Een overtuiging die we lang achter ons gelaten menen te hebben.

In werkelijkheid leven we middenin diezelfde tijd, met nog altijd diezelfde misvattingen. In de ziel geloven we niet meer, maar in de 'zuivere rationaliteit' des te meer. In een rede die overal, altijd en onder alle omstandigheden precies hetzelfde zegt, als een soort universele wiskunde: 2 + 2 = 4.
Historische sensatie

Hier heeft Louis Aragon ooit werkelijk gelopen, voordat hij de stad van zijn tijd beschreef
Maar na uren voortsjokken door Parijs dénkt ze anders dan hoentjesfris bij het ontbijt en de eerste matineuze voordracht van de dag. De filosofische betekenis van de 19de-eeuwse Parijse passages blijkt nét iets anders wanneer de denker zich daadwerkelijk in zo'n passage bevindt. Hij ziet hoe smal die is, hoe dicht de café's en winkels erin op elkaar zitten, en hoe de ruimte zich aan het eind ervan plotseling opent naar één van Hausmanns boulevards.

Op een gelukkig moment overvalt hem misschien wat Huizinga ooit een 'historische sensatie' heeft genoemd. Híer heeft Louis Aragon ooit werkelijk gelopen, voordat hij de stad van zijn tijd beschreef in zijn roman 'De boer van Parijs'. En dít herkende Walter Benjamin toen hij een decennium later zelf door die passages liep en werkte aan zijn grote project over Parijs als 'hoofdstad van de 19de eeuw'.

Wie betrapt in zich die heimelijke stem van lijf, plaats, geur en ruimte die geen verschil maakt voor de logica, maar wel voor de denksfeer waarín zij zich ontplooit? Wij redeneren van de ene naar de andere gestemdheid, van deze plek naar gene, niet verschillend. Maar het onderwerp van ons denken krijgt wel een andere kleur en smaak.
Kleine discussies

In de Parijse restaurants bleek het te rumoerig voor de korte voordrachten die waren voorzien. Dus zocht de filosofie er haar heil in kleine discussies van twee of drie koppen bij elkaar, moeizaam boven de herrie uit. Niet minder wijsgerig dan in de collegezaal van een beroemd instituut, nog maar een paar uur eerder. Maar zich pas nu scherp bewust van haar eigen incarnatie - want de honger wil ook wat.

Denken doen we nooit alleen met onze geest, hoe kloosterlijk het er ook nog altijd aan mag toegaan in de universiteit, de kathedraal van het moderne spiritualisme. Ook daarin was Parijs een voortrekster, toen zij, ruim twee eeuwen geleden, van de Rede een religie maakte. En vergat dat de ratio altijd al geïncarneerd en het woord vleesgeworden is. Het denken zit niet, maar banjert en krijgt zere voeten. Op de Parijse boulevards merk je dat.

Ger Groot, Trouw, 18 oktober 2016

 
(Foto Wilco Versteeg)


Van links naar rechts: Ernst van den Hemel, Aukje van Rooden, Ger Groot, Laurens ten Kate (achter Ger), Joeri Schrijvers, Marc de Kesel, Donald Loose, Michel Bronzwaer, Rico Sneller en ik, voor de Passage des Panoramas.
(Foto Wilco Versteeg)

Ik in de Passage des Panoramas, waar ik de filosofen, in de geest van Louis Aragon en André Breton een Cadavre Exquis liet schijven, een dadaistisch gedicht

(Foto Wilco Versteeg)

Voor de plek waar ooit de Passage de l'Opéra was, jammerlijk afgebroken in 1926, onder protest van de dadaisten


Van L naar R: Ernst van den Hemel, Marc de Kesel, Donald Loose, Ger Groot, Wilco Versteeg, Joeri Schrijvers, Sjoerd van Tuinen


Louis Aragon ten tijde van Le Paysan de Paris (De boer van Parijs)







10.18.2016

Persbericht Speling 2016/3

Het kwetsbare in de ogen zien

‘Gij zult u kwetsbaar opstellen’, klinkt het nieuwe gebod. Als leidinggevende, als docent of als manager ben je verzekerd van succes als je je eigen kwetsbaarheid laat zien: ‘Kwetsbaar is het nieuwe krachtig!’ Het lijkt dan alsof kwetsbaarheid een zelfgekozen positie is. Maar dat is een luxe die niet iedereen zich kan veroorloven. In het bestaan van sommige mensen dringt kwetsbaarheid zich op als een ongenode gast: ziekte, ouderdom, eenzaamheid, een verbroken relatie, een ernstig ongeluk, het verlies van een ideaal. Hoe ga je om met je eigen kwetsbaarheid? Hoe ga je om met de kwetsbaarheid van een ander? Wie heeft het lef om kwetsbaarheid in de ogen te zien?

In dit nummer van Speling wisselen bijdragen vanuit de theologie, de filosofie en de geschiedenis van de spiritualiteit, en ervaringsverhalen elkaar af. Het geheel presenteert de lezer een waardevolle mix van beschouwing en herkenning, van theorie en praktijk, van afstand en nabijheid.

De uitspraak van Leonard Cohen, over het licht dat binnenvalt door een barst, lijkt een goede samenvatting te zijn van het wezenlijke karakter van kwetsbaarheid: geen mens ontkomt eraan, maar het opent tegelijkertijd een nieuw perspectief op je bestaan.

Met bijdragen van Désanne van Brederode, Peter Nissen en Ruud Welten.

En prachtige collages van Anke Roder.

zie www.speling.nl 

10.13.2016

Debat: engagement en kunst november 22 @ 20:00 - 23:00

Sapientia Ludenda


Nu de cultuurbezuinigingen langzamerhand ingeburgerd zijn en het protest inmiddels is verstomd tot een enkele roepende in de woestijn, denken we bij Sapientia Ludenda dat het hoog tijd is om het vuur weer eens aan te wakkeren. Op 22 november organiseren we daarom een discussie-avond rondom het thema ‘engagement en kunst’: Kan kunst nog wel bijdragen aan maatschappelijke verandering? Is de tijd van wereldverbeterende kunstenaars voorbij?
Filosofen Ruud Welten en Frans van Peperstraten nemen beiden positie vanuit de filosofie en gaan van daaruit het debat aan. Met elkaar, met denkers als Sartre, Levinas, Lyotard en Rancière die hen inspireren, maar vooral ook met jou! Ben je geïnteresseerd in kunst en/of filosofie, heb je een mening over waar het heen moet met de kunst of beter nog, ben je zelf een wereldverbeterende kunstenaar? Kom meepraten!
gratis toegang voor Sapi-leden/donateurs
€3 voor studenten
€5 voor niet-studenten

Gegevens

Datum:
november 22
Tijd:
20:00 - 23:00
Evenement Categorieën:
, ,
Evenement Tags:
, , ,

Organisator

Sapientia Ludenda

Locatie

Theater De NWE Vorst
Willem II straat 49
Tilburg,
+ Google Maps
Website:
http://www.denwevorst.nl/